Overige rechten

De Koppelingswet

Wat is de Koppelingswet?

De Koppelingswet heeft als doel illegaal verblijf in Nederland tegen te gaan. Volgens deze wet heeft iemand die illegaal verblijft in Nederland geen recht op diensten van de overheid. Deze diensten heten sociale voorzieningen:

  • Bijstand
  • Bijzondere bijstand
  • Kinderbijslag en kindertoeslag
  • Huurtoeslag en zorgtoeslag
  • Studiefinanciering

Iedere instantie die over sociale voorzieningen gaat, zoals de gemeente, controleert bij de aanvraag of iemand hier recht op heeft.

Uitzonderingen op de koppelingswet zijn:

  • Gezondheidszorg
  • Onderwijs voor kinderen
  • Juridische bijstand

Strafbaarheid illegaal verblijf

Verblijf zonder verblijfsvergunning is niet strafbaar.

Wel is strafbaar verblijf met een inreisverbod of ongewenstverklaring. Een inreisverbod of ongewenstverklaring kan worden gegeven aan mensen zonder verblijfsvergunning met een strafblad, maar ook aan mensen die hun terugkeertermijn hebben overschreden. Zie verder bij Strafbaarstelling illegaal verblijf.

Strafbaarheid hulp bij illegaal verblijf

Hulp bij illegaal verblijf die niet uit winstbejag verleend wordt, is niet strafbaar. Hulp bij illegale grensoverschrijding is altijd strafbaar volgens de wet, maar tijdens de parlementaire behandeling maakte de minister duidelijk dat altijd met humanitaire redenen rekening gehouden wordt. Zie verder bij Strafbaarstelling illegaal verblijf.

Als aan een ongedocumenteerde onderdak verleend wordt, moet dat gemeld worden bij de politie. Niet-melden is strafbaar.

Identiteitsbewijs

Ongedocumenteerde migranten hebben geen recht op een Nederlands identiteitsbewijs.

Migranten die bezig zijn met een toelatingsprocedure en geen eigen identiteitsdocument hebben, hebben recht op een W-document (voor asielzoekers) of een W2-document (voor andere groepen migranten).

Voor abonnees:

- W-document
- W2-document
identiteitsbewijs AMV's
identiteitsbewijzen vreemdelingen
-
 beleid identiteitsvaststelling

Inschrijven bij de gemeente

Wanneer moet iemand zich inschrijven bij de gemeente?

Als iemand het komende halfjaar voor 4 maanden of langer in Nederland woont, is inschrijven bij de gemeente verplicht. Bij inschrijving komt iemand in de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA).

Kunnen ongedocumenteerde migranten zich inschrijven bij de gemeente?

Nee. Bij de inschrijving wordt altijd een identiteitsbewijs en een bewijs van verblijfsvergunning gevraagd. Migranten zonder verblijfsvergunning kunnen zich dus niet inschrijven. Mensen die in een procedure zitten die zij in Nederland mogen afwachten mogen zich wél inschrijven bij de gemeente.

Hoe werkt het in de praktijk?

Het is niet altijd makkelijk voor iemand die in een procedure zit, om zich in te schrijven bij de gemeente. De gemeente weet niet altijd dat dit mogelijk is.

Voor abonnees:

- GBA-inschrijving
- GBA-wijziging
Eis brondocumenten
- Vaststellen staatloosheid

Aangifte bij de politie

Kunnen mensen zonder verblijfsvergunning aangifte doen bij de politie?

Ja. Slachtoffers van een strafbaar feit zoals een diefstal of geweld, kunnen aangifte doen bij de politie, dus ook ongedocumenteerde migranten. Sinds 2016 heeft de politie landelijk beleid om ook van ongedocumenteerde migranten de aangifte op te nemen. Ze zullen dan niets doen met de informatie over het illegale verblijf. Zie de factsheet van de politie hier

Hoe werkt het in de praktijk?

In de praktijk zijn nog niet alle politiebureaus bekend met het beleid van 'veilige aangifte'. Daarom het advies om eerst met de politie te bellen, of te vragen of iemand wil helpen om het eerste contact met de politie te leggen.

Voor abonnees:

- literatuur
- beleid

Bankrekening

Een ongedocumenteerde kan geen bankrekening openen, omdat daarvoor een geldig identiteitsbewijs en verblijfsdocument nodig is. Ook is het bijna onmogelijk om een bestaande bankrekening te blijven gebruiken, als het pasje vernieuwd moet worden, omdat ook daarvoor een identiteitsbewijs (bv. paspoort uit herkomstland) nodig is.

Voor abonnees:

- basisbetaalrekening

Rijbewijs

Voor het verkrijgen en verlengen van een rijbewijs is een identiteitsbewijs en een verblijfsvergunning nodig. Voor het vervangen van een zoekgeraakt paspoort hoeft dat niet.

Juridische bijstand

Hebben migranten zonder verblijfsvergunning recht op een advocaat?

Ook ongedocumenteerde migranten hebben recht op juridische bijstand. Zij kunnen voor weinig geld geholpen worden door advocaten. Hiervoor is een officieel bewijs van inkomen nodig. Dit wordt bekeken door de Raad voor Rechtsbijstand. Voor migranten zonder verblijfsvergunning is een officieel bewijs van inkomen niet mogelijk.  Zij kunnen zelf een brief schrijven waarin ze hun financiële situatie uitleggen.

Het is mogelijk advocaten zelf te betalen, maar er is geen enkele garantie dat deze advocaten beter zijn. Soms zijn ze alleen uit op snel geld verdienen.

Het is ook mogelijk gratis advies te vragen bij Het Juridisch Loket of bij de Sociale Raadslieden. Zij kunnen doorverwijzen naar de juiste advocaten.

Moeten migranten zonder verblijfsvergunning griffierecht betalen?

Als iemand geen inkomen heeft, mag hij toch zaken aan de rechter voorleggen. Bij een inkomen van minder dan 90% van het bijstandsniveau en geen vermogen, wordt het griffierecht kwijtgescholden. De griffier vraagt hiervoor bewijzen van inkomen en vermogen, ook van een eventuele partner.

Voor abonnees:

- recht op een advocaat 
-
griffierecht

Strafdetentie

Ongedocumenteerde migranten kunnen, zoals ieder ander, veroordeeld worden voor een strafbaar feit. Maar zij kunnen niet resocialiseren in Nederland. Vervroegde vrijlating is voor hen alleen mogelijk als zij terug kunnen keren naar hun herkomstland.

Voor abonnees:

- strafdetentie ongedocumenteerden

Privacy

De vingerafdrukken van de meeste vreemdelingen zijn opgeslagen in diverse (europese) databases, zoals Eurodac, SchengenInformatieSysteem, Visum InformatieSisteem. De toegang tot deze databases wordt steeds meer opengesteld voor opsporingsdoeleinden.

Voor abonnees:

- toegang vingerafdrukken vreemdelingen